وَ جَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ کُلَّ شَیْءٍ حَیٍّ هر چیز زندهای را از آب پدید آوردیم. انبیاء 30
آب از دیر باز و از بدو پیدایش حیات، نقش اساسی در ادامه زندگی انسان ایفا کرده است. در طول تاریخ آب عامل مهمی در شکل دادن به روش زندگی بشر و توسعه تکنولوژی، زبان و فرهنگ بوده است. انسان به طرق مختلف با انجام فعالیت های کشاورزی، صنعتی و ... به راحتی آب، این نعمت مقدس خداوندی را آلوده می نماید و با گذشت زمان، مخازن آب سالم و گوارا به تدریج آلوده شده و شاهد تنزل کیفیت آب به خصوص منابع محدود آب شیرین است. در احادیث مختلف از ائمه اطهار و آیات متعدد قرآن کریم (بیش از پنجاه آیه)، به صورت مکرر نسبت به اهمیت این ماده در زندگی بشر اشاره شده است.
از آنجایی که 75 درصد بدن انسان از آب تشکیل شده، این موضوع توجه خاصی را می طلبد.
رسول اکرم (ص) می فرمایند: "آب را سرور همه نوشیدنی ها می دانیم چه در دنیا و چه در آخرت."
در تعریف علمی آب گفتهاند: "مادّهای ترکیب یافته از دو واحد هیدروژن و یک واحد اکسیژن (H2O) است و حکیمان قدیم، آن را یکی از چهار عنصر تشکیل دهنده مادّه میدانستند." آب طبیعتی زمستانی دارد. (سرد و مرطوب) در تابستان دمای بدن را پایین آورده و مانند کولر، باعث خنکی بدن می شود.
بهترین آب چه آبی است؟ "آب چشمه و قنات و باران و برف" که از بین آنها آب چشمه ای که پرفشار باشد بهتر است. (هر چقدر که آب به حالت سکون نزدیک تر گردد بیشتر مستعد ایجاد آلودگی است.) مسیر آبی که از شرق به غرب باشد تأکید گردیده بهتر است زیرا مدت زمان تابش نور خورشید در آن بیشتر بوده و به قول امروزی استرلیزه خواهد شد. هم چنین آبی که در مسیر سنگ ریزه ها حرکت کند کیفیت بالاتری نسبت به آبی دارد که از کنار گیاهان و علفزارها عبور کند.
صد حیف که آب آشامیدنی در راه رسیدن به مصرف کننده از لوله های آهنی زنگ زده عبور کرده و در خانه ها مورد استفاده قرار می گیرد. در کانادا این معضل شناسایی گشته و لوله های مسی جایگزین لوله های آهنی گردیده است چرا که خود مس خواص بسیاری دارد.
آب مانند تیغه دولبه ای است که از یک طرف مهم ترین عنصر حیاتی است و از طرف دیگر سریع ترین وسیله انتقال بیماری از نقطه ای به نقطه دیگر می باشد.
امام رضا (ع) می فرمایند: "آب جوشیده به علت آنکه سبک می شود گواراست."
برای به دست آوردن آب جوشیده، یک بار جوشاندن آن کافی است ولی اگر آب جوشیده را سرد کنید و دوباره بجوشانید به ازای هر بار جوشیدن قدرت درمان کنندگی آن بیشتر خواهد شد.
بنابراین پیشنهاد می گردد آب به صورت جوشیده مصرف شود. برخلاف آنچه که در جامعه رواج پیدا کرده است، املاح آب به خاطر جوشیدن گرفته نمی شود. بلکه در اثر جوشش، تغییراتی در آب صورت می پذیرد که اگر مضراتی وجود داشته باشد رفع شده و آب سنگین به آب سبک تبدیل می گردد و در روده و معده، قسمت های مفید آن جذب و دیگر قسمت هایش جذب نخواهد شد. لازم به ذکر است که مناسب ترین ظروف برای جوشاندن آب ظروف برنجی هستند.
علاوه بر اینها، اگر عادت دارید در روزهای گرم تابستان، آب خیلی خنک و شاید خیلی یخ بنوشید، بهتر است بدانید با این کار استرس حرارتی به دستگاه گوارشتان وارد میکنید و در ضمن تشنگیتان نیز برطرف نخواهد شد.
این استرس باعث بی قراری و مشکلات گوارشی میشود بنابراین آبی بنوشید که دمای آن متناسب با دمای بدنتان باشد زیرا تفاوت دمایی بین آب و بدن میتواند باعث بروز استرسهای حرارتی در شما شود.
پس در تابستان، هم چند لیوان آب بنوشید و هم میوههای تازه در برنامه غذاییتان باشند تا نهایتاً دچار کم آبی و عوارض ناشی از آن نشوید. زیرا تعریق زیاد و نرسیدن آب به بدن بسیاری از واکنشهای حیاتی بدن را با مشکل رو به رو میکند و در برخی از موارد موجب مختل شدن آنها میشود. استفاده از آب بسیار خنک نه تنها موجب رفع تشنگی نمیشود، بلکه احساس تشنگی را بیشتر کرده و منجر به سردردهای میگرنی خواهد شد.
بوعلی سینا میفرماید: "آب یخ خوردن، ضرر خود را اگر در جوانی نشان ندهد، در پیری حتماً ضربهاش را به تو خواهد زد!"
فلسفه نوشیدن آب در هنگام غذا خوردن چیست؟
در اسلام، خوردن آب بین غذا و بلافاصله بعد از غذا کراهت دارد و از نظر پزشکى نیز بر رعایت این دستور دینى تأکید شده است.
با توجه به اینکه طبیعت آب سرد و زمستانی است اگر در حین خوردن غذا آب وارد معده گردد، گرمی غذا و معده را از بین می برد و دچار سوء هاضمه می شویم. مشکل دیگر، ایجاد بوی بد دهان به خاطر سردی معده است و سوم ایجاد ضعف معده. بهتر است نیم ساعت قبل از صرف غذا و همچنین دو ساعت پس از آن آب بنوشیم. (تا با غذای درون معده همراه نگردد) خوردن یک لیوان آب نیم ساعت قبل از غذا به هضم آن کمک می کند.
نوشیدن آب در حین غذا خوردن منجر به موارد زیر می گردد:
- شستن دهان: که مضر است. وقتی غذا درون دهان قرار می گیرد از طریق مغز، شناسایی می شود و نباید با شستن دهان در کار مغز خللی ایجاد نمود.
- از بین رفتن ترشح بزاق: هنگامی که غذا در دهان است بزاق به همراه مواد دیگر که برای هضم غذا باید اعمال گردد، ترشح می شود. متأسفانه با شستن دهان این امر به خوبی صورت نمی پذیرد. به همین جهت نیز توصیه می گردد در زمان خوردن غذا یا میوه، فقط یک نوع غذا یا میوه میل کنید تا مغز در شناسایی آن راحت تر عمل کند.
- مختل شدن هضم به دلیل سردی آب
توجه: بعضی افراد که عادت به خوردن آب در هنگام غذا دارند و نمی توانند این عادت را ترک کنند بهتر است آب مورد استفاده آنها نه سرد باشد و نه گرم و حتماً جوشیده باشد.
زیاد خوردن آب باعث پیری زودرس و ایجاد چین و چروک بر روی صورت می شود. در بدن انسان پنج لیتر خون وجود دارد و روزانه چندین بار به وسیله کلیه تصفیه می شود، تقریباً کلیه روزانه صد و هشتاد لیتر خون را تصفیه می کند. با خوردن آب اضافی کار کلیه زیاد خواهد شد. لذا بهتر است فقط زمانی آب بنوشیم که تشنه هستیم.
حضرت علی (ع) می فرمایند: ایستاده آب نوشیدن در روز باعث تندرستی می گردد ولی در شب حتماً نشسته آب بنوشید.
در روایاتی از امام صادق (ع) نقل شده است که ایستاده آب خوردن در روز موجب فزونی عرق و بیشتر شدن نیروی بدن می گردد و همچنین غذا را گوارا می سازد. اما ایستاده نوشیدن آن در شب زردآب می آورد.
بهترین روش آب خوردن از نظر امام صادق (ع):
به سه نفس آب نوشیدن بهتر از یک نفس است. پسندیده نیست که انسان همانند شتر و چهارپایان آب بنوشد.
آبی که به آرامی و شبیه مکیدن نوشیده شود، دارای خواص زیر خواهد بود:
- آب با ترشحات بزاق آغشته می شود و هضم غذا را آسان تر می کند.
- موقع نوشیدن، آب با هوا مخلوط نمی شود و معده، درد نمی گیرد.
- نوشنده آب، احساس رضایت بیشتری می کند.
هزار و چهار صد سال پیش اسلام گفت که قبل از خواب و بعد از خواب آب بخورید.
شب داخل ظرفی آب بریزید، زیر آسمان بگذارید و صبح هنگام بیدار شدن مقداری از آن آب بخورید و با بقیه آن وضو بگیرید و نماز بخوانید.
امروزه علم پزشکی ثابت کرده که 90 درصد سکته های قلبی هنگام صبح به خاطر این است که ما قبل از خواب یا عصر روز قبل آب نخورده ایم.
یک لیوان آب بعد از بیدار شدن از خواب کمک می کند ارگان های بدن فعال شوند. و یک لیوان آب قبل از خواب از سکته قلبی جلوگیری می کند. همچنین خوردن یک لیوان آب قبل از حمام به کاهش فشار خون کمک می نماید.
با آرزوی تندرستی
برگرفته از آیات و احادیث و نظریات دکتر حسین روازاده